Phòng sửa chữa

Đồng hồ cơ là loại đồng hồ cơ khí ( Automatic), không dùng đến nguồn năng lượng điện, điện từ, ic thạch anh…dùng để tính thời gian.
Các thành phần cơ bản của một chiếc đồng hồ cơ:

1-Mặt số ( Dial): Mặt số thường là một tấm kim loại hoặc vật liệu khác như sợi carbon, nhựa, nhôm, đồng, thuỷ tinh,với những đồng hồ đắt tiền mặt số làm bằng xà cừ, vàng 18k… trên đó có các vạch, số, hột kim cương để làm các mốc chỉ giờ, phút và giây. Mặt số có nhiều kiểu dáng, hình thức trang trí và cách thể hiện thời gian khác nhau, có thể hiển thị bằng con số, bằng các dấu hoặc vạch… Ngoài giờ, phút và giây tiêu chuẩn, trên mặt số còn có lịch ngày, thứ, năm, lịch mặt trăng moonphase, mức năng lượng dự trữ, thang 24 giờ…
2- Bộ máy đồng hồ ( movement): Là một cơ cấu và hệ thống được lắp ráp theo một trật tự nhất định của một chiếc đồng hồ với các cơ cấu như ti – nút điều chỉnh kim và lên giây (winding), dây cót tích trữ năng lượng (mainspring), hệ bánh răng (gear), cơ cấu hồi (escapement) và bánh lắc lò xo (spring balance).
3- Kim ( hand): Kim đồng hồ cho biết các chức năng của nó. Phần lớn kim quay trên thang đo và nhưng cũng có loại kim đứng yên và thang đo quay. Nhiều hình dạng của kim được sử dụng trong lịch sử đồng hồ nhưng đều là loại bằng thép mỏng hoặc rất nhẹ. Phần lớn đồng hồ cơ bản có 3 kim – giờ, phút và giây. Những chiếc đồng hồ đầu tiên trên thế giới chỉ có một kim để chỉ giờ. Nhà sản xuất đồng hồ người Anh Daniel Quare là người giới thiệu chiếc kim phút đầu tiên năm 1691. Nó trở thành phổ biến vào đầu thế lỷ 18. Những chiếc kim đầu tiên rất thô ráp, nặng nề và mặt số chưa được bảo về bằng kính vì người đeo phải dùng tay để quay chiếc kim. Giữa thế kỷ 18, những chiếc kim trở nên mỏng hơn và thanh lịch hơn. Chúng được làm bằng tay và hoàn thiện với nhiều kiểu trang trí khá ấn tượng. Những dạng chủ yếu của kim: hình gậy, hình lá lúa, lưỡi kiếm. kiểu cogn như của Bregue hoặc kim được rập thủng kiểu skeleton.
4- Thân – Vỏ ( case):bảo vệ bộ máy đồng hồ, gồm thân chính (middle), vành tròn (bezel), mặt kính (glass) và đáy hoặc nắp phía sau (back). Những yếu tố này tạo dáng và phong cách cho chiếc đồng hồ.
Dành ít phút Khám phá bộ máy của chiếc đồng hồ cơ:

1-Tích lũy năng lượng cơ khí: Dây cót (mainspring)
2-Phân chia và truyền động: Hệ thống bánh răng (gearchain)
3-Chi thời gian và phân bố: Cơ cấu hồi (escapement)
4-Điều chỉnh: Bánh lắc (balance wheel) và dây tóc (spring)
Một chiếc đồng hồ automatic cần năng lượng để làm việc. Năng lượng này được cung cấp cho các cơ cấu của đồng hồ từ dây cót, nó xoắn lại khi chiếc đồng hồ được lên giây. Dây cót chính được lắp bên trong một hộp tang trống hình trụ nhỏ (barrel).

Dây cót (1) bản thân là một lá thép rất mềm và dài, được lên giây bằng một khóa vặn, cuốn lại xung quanh trục (2) của hộp tang trống và chứa năng lượng để chạy đồng hồ. Một khi được lên giây, dây tóc tự nhiên có xu hướng trở lại hình dạng ban đầu bằng cách nhả và do đó tạo ra năng lượng đưa đến các bộ phận của chiếc đồng hồ. Chiếc hộp tang trống có các bánh răng (3) và qua đó nó truyền năng lượng đến hệ thống bánh răng của đồng hồ.
Hệ thống bánh răng – Phân chia và truyền động
Hệ thống truyền động hay bánh răng truyền năng lượng được lưu trữ trong hộp tang trống đến bánh răng hồi (escape-wheel). Khi dây cót nhả, hộp tang trống quay và vận hành các bánh răng.
1- Bánh răng đầu tiên ngay sau hộp tang trống là bánh răng trung tâm. Như tên của nó đã đề cập, nó nằm ở tâm của bộ máy. Bánh răng này quay hết một vòng trong thời gian 12 giờ và nó gắn chiếc kim giờ.
2- Bánh răng tiếp theo được gọi là bánh răng thứ ba là một bánh răng trung gian.
3- Bánh tiếp theo là bánh răng thứ tư. Bánh răng này có thể đặt ở chính giữa hoặc tại vị trí 6 giờ của đồng hồ. Nó hoàn thành một vòng quay trong thời gian 1 phút hoặc 60 giây do đó nó thường gắn chiếc kim giây. Ba bánh răng trên thường được làm bằng đồng thau.
4- Chiếc bánh răng cuối cùng là bánh răng hồi (pallet-wheel hoặc escape-wheel). Nó giải phóng năng lượng được truyền đến thông qua các bánh răng tới cần gạt mức (pallet-lever) theo những khoảng liên tiếp nhau. Chiếc bánh răng này rất khác với ba bánh kia. Nó được làm từ loại thép tốt có độ cứng cao và chịu đựng rung chấn khi chạm vào cần gạt (trung bình 21.600 lần/giờ có nghĩa là 518.000 lần một ngày đêm). Hình dạng của các bánh răng cũng rất đặc biệt và nó là một trong những chi tiết phức tạp nhất của đồng hồ.
Cơ cấu hồi (Escapement) – Phân chia thời gian
Năng lượng được truyền một cách liên tục từ dây cót phải được chia thành các đơn vị thông thường để có thể đếm được thời gian. Cơ cấu hồi chuyển năng lượng nhận được thành các xung. Nếu cơ cấu này không xuất hiện, các bánh răng quay quá nhanh và dây cót sẽ nhả hết năng lượng trong thời gian vài giây.

Cơ cấu hồi tạo thành liên kết từ cơ cấu điều chỉnh và phân bố xung đến bánh lắc. Cần gạt mức (1) nhận năng lượng được cung cấp ban đầu bởi dây cót thông qua các xung của bánh răng hồi (2). Cần gạt mức biến chuyển động tròn của bánh răng thành các chuyển động qua lại để vận hành bánh lắc. Nó tạo thành một chuỗi chuyển động rời rạc tương ứng với âm thanh “tic” và “tắc” mà ta nghe thấy mỗi khi đồng hồ cơ hoạt động.
Bánh lắc (balance) và dây tóc (hairspring) – Cơ cấu điều chỉnh
Bánh lắc và dây tóc được coi là trái tim của đồng hồ, nó quyết định đến độ chính xác của đồng hồ và là cơ cấu có độ nhạy cảm rất cao. Chúng gồm có một một bánh lắc 1 (bánh này tuyệt đối yêu cầu tính cân bằng trục và có thể điều chỉnh độ cân bằng thông qua những con ốc đối trọng gắn ở xung quanh) và một lò xo xoắn dao động hay còn gọi là dây tóc 2.

Bánh lắc có tác dụng điều khiển tốc độ của đồng hồ. Bánh lắc quay tiến và lùi (dao động) xung quanh vị trí trung tâm của nó nhờ dây tóc xoắn. Nó được vận hành nhờ năng lượng từ cơ cấu hồi, cơ cấu có chức năng biến chuyển động quay của các bánh răng thành dạng xung và đưa đến bánh lắc. Tuy nhiên bánh lắc lại có tác dụng ngược lại với cơ cấu hồi và hệ thống bánh răng bằng cách duy trì tốc độ không đổi và rất chậm của chúng. Mỗi lần bánh lắc xoay (chúng ta nghe thấy tiếng đập tíc tắc) các bánh răng cũng được xoay theo và từ đó quay các kim. Sự kết hợp giữa khối lượng của bánh lắc và độ đàn hồi của dây tóc giữ cho thời gian giữa những lần dao động rất ổn định. Độ nhanh chậm của đồng hồ có thể được điều chỉnh trực tiếp bằng những con ốc hoặc cần gạt gắn trên bánh lắc và dây tóc.
Dây tóc


Dây tóc được sản xuất bằng loại chất liệu đặc biệt có tính đàn hồi cao và không thay đổi trong thời gian dài. Tần số là đặc tính quan trọng để đánh giá phẩm chất của một dây tóc và thường được tính bằng số lần dao động trong một giờ (lần/h). Hiện nay trong ngành công nghiệp đồng hồ thường có 4 loại dây tóc chủ yếu: 18.000; 21.600; 28.800 và 36.000. Dây tóc càng có tần số cao càng chính xác, ví dụ dây tóc có tần số dao động 36.000 lần/h thì có độ chính xác là 1/10 giây.

Sự liên kết giữa dây cót – bánh răng – cơ cấu hồi – bánh lắc – dây tóc
Chân kính (jewel)

Như những viên hồng ngọc phát sáng lung linh trong hang tối, chân kính của chiếc đồng hồ không chỉ làm chức năng ổ đỡ mà còn là thứ trang sức tuyệt đẹp. Nhờ tính chất vật lý rất cứng và chịu mài mòn cao, các tinh thể kim cương và hồng ngọc được sử dụng để làm ổ đỡ bên trong các trục quay của đồng hồ cơ. Với ma sát rất nhỏ và rất bền, các ổ đỡ kiểu này không làm ảnh hưởng đến độ chính xác cũng như tuổi thọ của đồng hồ. Những chiếc đồng hồ thông thường có khoảng 17 chân kính. Tất nhiên không phải tất cả đồng hồ đều dùng chân kính kim cương hoặc rubi, một vài hợp chất cứng khác cũng có thể được dùng để làm chân kính đồng hồ. Số lượng chân kính càng nhiều đồng hồ càng chính xác và đắt tiền. Một số hãng đồng hồ cao cấp của Thụy Sĩ như Omega, Jaeger-LeCoultre, Vacheron Constantin, Blancpain hay dùng chân kính bằng kim cương và rubi tự nhiên hoặc nhân tạo. Họ đưa ra những chiếc đồng hồ có số lượng chân kính trung bình từ 25-35, cá biệt đến 100 chân kính. Các vị trí bắt buộc phải có chân kính như các trục quay nhạy của bánh lắc, cơ cấu hồi, cần gạt, tourbillon… Những chiếc đồng hồ điện tử hiện đại hiển thị số không cần thiết phải sử dụng chân kính tuy nhiên loại điện tử chạy kim vẫn phải dùng chân kính để tăng tuổi thọ của pin.

Bạn đã hiểu gì ?

Câu hỏi 1- Tôi mới mua một chiếc đồng hồ chạy pin chính hãng, dùng được vài tháng đồng hồ đã chạy sai giờ, qua trung tâm bảo hành kỹ thuật viên bảo do đồng hồ bị hết pin. Vậy xin hỏi tại sao đồng hồ chính hãng mới mà lại hết pin sớm như vậy? có phải do chất lượng không?

Đối với đồng hồ điện tử ( quartz), pin thường dùng được từ 2 năm rưỡi đến 3 năm. Tuy nhiên, khi sản xuất máy, nhà sản xuất đã lắp pin cho máy làm việc, vì như vậy sẽ tốt hơn cho máy đồng hồ, dầu mỡ và các chi tiết chạy trơn chu hơn. Sau đó, máy mới đựoc lắp ráp với các phần khác của đồng hồ như mặt số, vỏ, dây… rồi qua bộ phận đóng gói, lưu kho, phân phối đi các đại lý bán lẻ có khi lúc bạn mua đồng hồ đã được gắn pin trước cả năm…

Chính vì vậy, tuổi thọ của pin không thể tính từ thời điểm mua của khách hàng mà phải tính từ khi sản xuất chế tạo. Nếu đồng hồ của bạn hết pin, bạn nên mang qua trung tâm bảo hành để thay pin mới. Với trang thiết bị theo tiêu chuẩn của hãng cùng với kỹ thuật viên tay nghề cao, được đào tạo chuyên nghiệp chắc chắn sẽ làm bạn hài lòng mà không phải lo lắng gì.

Tuy nhiên bạn không phải lo lắng gì về tuổi thọ của đồng hồ bạn mới mua vì trong quá trình lưu kho và trưng bày đã được bảo quản ở nhiệt độ dưới 25%c và nơi khô ráo nên bạn hoàn toàn yên tâm thay pin mới và sử dụng, không ảnh hưởng gì.

Câu hỏi 2: Tôi có một chiếc đồng hồ chạy đã lâu, hiện nay nó chạy rất hay bị chết. Tôi có đem qua trung tâm dịch vụ bảo hành của hãng kiểm tra. Sau khi kiểm tra, kỹ thuật viên nói rằng đồng hồ về máy móc không bị sao nhưng phải lau dầu bảo dưỡng lại toàn bộ. Xin cho biết, vậy khi lau dầu bảo dưỡng sẽ phải làm những gì? tôi Không cần lau dầu bảo dưỡng có được không?

Khi lau dầu bảo dưỡng đồng hồ, kỹ thuật viên phải hoàn thành các công đoạn sửa chữa và kiểm tra theo tiêu chuẩn Quốc tế như sau:

1a. Lau dầu toàn bộ máy móc bên trong bằng máy lau dầu tự động Elma 90 qua 4 công đoạn: tẩy, rửa, làm sạch và sấy khô.

2a Lắp ráp và kiểm tra lại trên máy Witschi Newtech Handy. Các chỉ số kỹ thuật của Bộ điều hoà, Bộ chỉnh động, Bộ truyền động và động lực phải đảm bảo đạt tiêu chuẩn cho phép mới được lắp vào vỏ.

3a. Trước khi lắp máy vào vỏ, toàn bộ vỏ dây phải đựơc làm bóng và làm sạch bằng máy siêu âm Elma 1001955.

4a. Sau khi lắp vào vỏ đồng hồ sẽ được đưa vào máy kiểm tra nước bằng áp suất Witschi ACL 2000 với 2 công đoạn hút chân không và nén áp suất để kiểm tra độ chịu nước của đáy, kính, núm …

Bất kể 1 thông số nào không đạt tiêu chuẩn đều phải quay lại để kỹ thuật viên kiểm tra rồi mới được trao trả cho khách.

Ngoài ra, kỹ thuật viên còn phải kiểm tra các chi tết khác của bộ máy cũng như phần bên ngoài như vỏ, mặt số, kính.. về tuổi thọ, độ bền,… để tư vấn cho khách hàng.

Nếu đồng hồ lâu ngày không được bảo dưỡng sẽ gây ra những hiện tượng hay chết vặt như bạn đã biết. Không những thế, đồng hồ có thể bị nước vào trong quá trình sử dụng do các gioăng cao su bị lão hoá theo thời gian gây ra hỏng máy hoặc chi tiết khác, chi phí sửa chữa lúc này sẽ lớn hơn rất nhiều.

Câu hỏi 3-Tại sao đồng hồ chịu nước lại không nên dùng tắm biển…?

Khi tắm biển, cát và nước muối sẽ chui vào các khe gioăng ở kính, đắy và đặc biệt là núm. Khi nước biển khô đi ,muối và cát biển còn đọng lại trong núm làm cộm gioăng dẫn đến tạo khe hở lớn cho nứoc vào đồng hồ. Vì vậy, không nên đeo đồng hồ khi tắm biển, nếu có đeo thì phải tráng rửa lại bằng nước ấm với xà-phòng.

Trường hợp, trong khi tắm biển mà thấy đồng hồ có hiện tượng nước vào phải kịp thời mang đến nơi sửa chữa gần nhất để tháo và xì khô nước biển. Với tác dụng muôí ăn mòn của nứoc biển, chỉ cần để sang ngày thứ hai là hỏng toàn bộ máy.

Câu hỏi 4: Đồng hồ của tôi mua cách nay 3 năm bây giờ bị hết pin nhưng nghe nói sau khi thay pin thì đồng hồ sẽ bị vào nước mà trước đây đồng hồ của tôi dùng đi mưa, tắm rửa thoải mái không bị vào nước. Vậy có cách nào tôi thay pin về vẫn dùng tốt mà đồng hồ của tôi không bị vào nước không?

- Việc thay một viên pin đồng hồ tưởng như đơn giản nhưng thật ra cần phải có kinh nghiệm thì mới không xảy ra sự cố cho đồng hồ của bạn. Trong cái núm chỉnh giờ và nắp đít phía sau đồng hồ đều có roon cao su chống nước , sau quá trình sử dụng do nhiệt độ thời tiết và thời gian đã làm các roon này bị chai cứng không còn tính đàn hồi nên khi thay pin các thợ đồng hồ sẽ nhận biết điều này ( nếu người thợ thiếu kinh nghiệm không làm điều này thì vào nước) và thay thế cho bạn roon cao su mới , bôi mỡ giữ cho roon có độ bền cao, và làm vệ sinh sạch sẽ tuy nhiên phải chọn đúng loại pin, nếu pin dầy quá sẽ không ép sát nắp đít vào được hoặc hư máy, còn nếu pin mỏng hơn thì tiếp súc pin không tốt làm đồng hồ chạy sai giờ . Nếu người thợ tuân thủ đúng những điều nêu trên thì đồng hồ của bạn sẽ sử dụng như trước đây và không hề bị vào nước.

( sưu tầm + kinh nghiệm).